Bài 1 : SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ

I. MỤC TIÊU
Học sinh : Mô tả cấu tạo của rễ thích nghi với chức năng hấp thụ nước và các ion khoáng.
- Phân biệt được cơ chế hấp thụ nước và các ion khoáng ở rễ cây.
- Trình bày được mối tương tác giữa môi trường và rễ trong quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Tranh vẽ hình 1.1, 1.2, 1.3 sách giáo khoa. Có thể sử dụng thêm hình vẽ cấu tạo chi tiết của lông hút rễ.
- Máy chiếu qua đầu nếu dùng bảng trong.
III. TIẾN HÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
Không kiểm tra, giới thiệu chương trình Sinh học 11
2. Bài mới

Hoạt động của thầy trò
Nội dung kiến thức

Đặt vấn đề :
- Thế giới bao gồm những cấp độ nào ? Đặc tính chung của tất cả các cấp độ tổ chức sống là gì ?


- Cho sơ đồ sau :
Hãy điền thông tin thích hợp vào dấu”?”
Như vậy cây xanh tồn tại phải thường xuyên trao đổi chất với môi trường, sự trao đổi chất đó diễn ra như thế nào, chúng ta cùng nghiên cứu nội dung : Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ.


* Hoạt động 1
Giáo viên : Cho học sinh quan sát hình 1.1, 1.2
Giáo viên : Dựa vào hình 1.1 hãy mô tả cấu tạo bên ngoài của rễ ?
Học sinh : Rễ chính, rễ bên, lông hút, miền sinh trưởng kéo dài, đỉnh sinh trưởng. Đặc biệt là miền lông hút phát triển.
Giáo viên : Dựa vào hình 1.2 hãy tìm ra mối liên hệ giữa nguồn nước ở trong đất và sự phát triển của hệ rễ ?
Học sinh : Rễ cây phát triển hướng tới nguồn nước.
I. RỄ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC :
1. Hình thái của hệ rễ :

* Hoạt động 2
Giáo viên : Cho học sinh nghiên cứu mục 2, kết hợp quan sát hình 1.1
? Rễ thực vật trên cạn phát triển thích nghi với chức năng hấp thụ nước và muối khoáng như thế nào ?
? Tế bào lông hút có cấu tạo thích nghi với chức năng hút nước và khoáng như thế nào?
? Môi trường ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của lông hút như thế nào?
Học sinh : Trong môi trường quá ưu trương, quá Axít hay thiếu ôxy thì lông hút sẽ biến mất.
2. Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ :
- Rễ đâm sâu, lan rộng và sinh trưởng liên tục hình thành nên số lượng khổng lồ các lông hút làm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc với đất giúp cây hấp thụ được nhiều nước và mối khoáng.
- Tế bào lông hút có thành tế bào mỏng, không thấm Cutin, có áp xuất thẩm thấu lớn.

* Hoạt động 3
Giáo viên : Cho học sinh dự đoán sự biến đổi của tế bào khi cho vào 3 cốc đựng 3 dung dịch có nồng độ ưu trương, nhược trương, đẳng trương ?
Từ đó cho biết được hấp thụ từ đất vào tế bào lông hút theo cơ chế nào ? Giải thích ?
Học sinh : Nêu được
+ Trong môi trường ưu trương tế bào co lại (co nguyên sinh)
+Trong môi trường nhược trương tế bào trong nước.
+ Nước được hấp thụ từ đất vào tế bào lông hút luôn theo cơ chế thụ động như trên.
- Dịch của tế bào lông hút và dịch ưu trưng do dịch tế bào chứa các chất hoà tan và áp suất thấu cao trong dịch tế bào chủ yếu do quá trình thoát hơi nước tạo nên.
? Các ion kháng được hấp thụ từ tế bào lông hút như thế nào ?
- Học sinh : Các ion khoáng được hấp thụ từ tế bào lông hút theo hai con đường thụ động và chủ động.
Học sinh : Nêu được hấp thụ động ở điểm nào?
Học sinh : Nêu được hấp thụ động cần có sự chênh lệch nồng độ. Còn chủ động ngược dốc nồng độ và cần năng lượng.

III. CƠ CHẾ HẤP THU NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ CÂY.
1. Hấp thụ nước và các ion khoáng tư đất vá tế bào lông hút.
a. Hấp thụ nước
- Nước được hấp thụ liên tục từ nước vào tế bào lông hút luôn theo cơ chế thẩm thấu : Đi từ nhược trương vào dung dịch ưu trương của các tế bào rễ cây nhờ sự chênh lệch áp xuất thẩm thấu (hay chênh lệch thế nước).
b. Hấp thu muối khoáng
- Các ion khoáng xâm nhập vào tế bào rễ cây một cách chọn lọc theo hai cơ chế :
- Thụ động : Cơ chế khuếch tán từ nơi nồng độ cao đến nồng độ thấp.