NHỮNG GIỌT LỆ
Trời hỡi bao giờ tôi chết đi
Bao giờ tôi hết được yêu vì
Bao giờ mặt nhật tan thành máu
Để khối lòng tôi cứng tợ si?
Họ đã xa rồi khôn níu lại
Lòng thương chưa đã , mến chưa bưa
Người đi một nửa hồn tôi mất
Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ
Tôi vẫn còn đây hay ở đâu
Ai đem tôi bỏ dưới trời sâu
Sao bông phượng nở trong màu huyết
Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu?
HÀN MẶC TỬ
Những giọt lệ thơ đã bắt đầu bằng những lời tự vấn lòng mình trong nỗi ám ảnh của sự sống bị hủy diệt. Một lời van, một nỗi hờn, một cảm giác đớn đau vì thất tình đã hòa tan vầng mặt trời trong máu. “Bao giờ… bao giờ… bao giờ?”, tất cả những lời ấy như một cơn lốc xoáy cuộn tâm hồn vào chốn hư vô băng cứng. Đàng sau mong mỏi được chết là khát vọng sống riết róng; đàng sau lời chối bỏ tình yêu là trái tim ngộp thở vì yêu, đàng sau sự đóng băng xúc cảm là nỗi lòng đang tổn thương, lột xác trở về vẹn nguyên hình hài ban sơ yếu ớt run rẩy vì tuyệt vọng. Cảm giác ấy chỉ có thể và phải là Hàn Mặc Tử diễn đạt thì mới thực. Bởi nó được viết ra giữa lúc thống khổ dâng tràn.
Ở đâu, cội nguồn của những tổn thương dày vò ấy? Là hoàn cảnh “họ đã xa rồi” ư? Nhân gian bao lần nhỏ lệ biệt ly! Hay là do “khôn níu lại”? Cũng chẳng có gì mới mẻ những nuối tiếc về một điều quí giá đã mất đi. Sự lý giải nằm ngay trong ẩn số của tâm hồn :
Lòng thương chưa đã , mến chưa bưa
Đó là khát vọng mãnh liệt nhất đã tan thành mây khói, lững lờ trong những chữ “chưa” đau đáu khát khao. Nếu dùng chữ “không” để tăng thêm cảm giác tuyệt vọng thì thực chất bài thơ sẽ bị hỏng hoàn toàn. Có lẽ Hàn Mặc Tử cũng chẳng phải đắn đo những chữ “không” – “chưa” như một thi sĩ mới học nghề muốn cường điệu hóa cảm xúc. Bởi trong giờ phút ấy, chỉ có tấm lòng thành thực nhất mới tự nhiên kết thành chữ “chưa” đầy nước mắt, ám ảnh của những hạnh phúc đã trải qua và nỗi bất hạnh thực tại. Thời gian ngưng đọng trong khoảnh khắc để nhà thơ ý thức rất rõ khoảng trống chân không vô trọng lực của lòng mình. Tất cả quay cuồng, đảo lộn, là cảm nhận :
Tôi điên tôi nói như người dại
Van lạy không gian xóa những ngày
Là sự hòa trộn:
Xin dâng này máu đang tươi
Này đây tiếng khóc giọng cười chen nhau
Là nửa mê, nửa tỉnh, nửa chết nửa tồn tại :
Người đi một nửa hồn tôi mất
Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ
Trong tiếng lòng của thi nhân, ta nghe một nỗi niềm thiết tha cùng cuộc sống, với con người. Tình Yêu ấy đâu chỉ là tình cảm lứa đôi mà còn là tình yêu lớn thi nhân dành cho đời. Vậy nên, trong giờ phút biệt ly thống khổ, nhà thơ đã bộc lộ niềm đau dâng lên đỉnh điểm.
Khổ thơ cuối là sự diễn tả chi tiết của trạng thái thất tình, từ nhận thức đến vô thức, trong cái nhìn chập chờn ảo ảnh. Sẽ chẳng có gì đáng nói ở khổ thơ này ngoại trừ những dẫn chứng tuyệt đối chính xác cho một bác sĩ tâm thần học, nếu như không có “những giọt châu” khép lại bài thơ. Đó là phẩm chất của “những giọt lệ” tình. Để gọi về một Tình Yêu sống trọn với một “lòng thương” đang nức nở.
TRẦN HÀ NAM
"Nước mắt " là đặc ân mà chúa đã ban tặng riêng cho con người. Viết về " Lệ" có rất nhiều tứ thơ hay Xuân Diệu từng viết:
" Trái đất ba phần tư nước mắt
Đi như giọt lệ giữa không trung"
Phạm Hầu viết về giọt lệ tình thổn thức như sau:
" Nàng và tôi, nhánh sầu chung rễ cội,
Kề vai nhau khi lệ với chiều rơi
Khi giọt sương âu yếm nhỏ lên người
Nàng và tôi là hai dòng lệ nối"
Hàn Mạc Tử cũng viết về " Lệ" . Bài thơ " Những giọt lệ " mang đến cho người đọc rất nhiều suy tư.
Khổ thơ thứ nhất xuất hiện một câu hỏi thảng thốt:
" Trời hỡi bao giờ tôi chết đi?
Bao giờ tôi hết được yêu vì
Bao giờ mặt Nhật tan thành máu
Và khối lòng tôi cứng tợ si?"
Kì lạ thay khi con người tự hỏi " Bao giờ tôi chết đi"? Và lạ hơn nữa khi người ấy lạ tự hỏi một lần nữa" Bao giờ tôi hết được yêu vì"? Phải chăng con người ấy không muốn được yêu vì? Hay người ấy không muốn những ngưòi yêu mến mình phải đau khổ? Sự thật trong cuộc đời nỗi lo sợ nhất của chúng ta không phải là nỗi khổ của bản thân mình mà lo những người yêu quí ta phải đau khổ vì ta không thể , không có khả năng đền đáp lại họ. Hàn Mạc Tử cũng thế, trong hoàn cảnh khắc nghiệt của mình anh không thể đáp lại tình cảm đối với những người yêu quí anh . Cho nên thi nhân ước " Bao giờ mặt Nhật tan thành máu, Và khối lòng tôi cứng tợ si" . Khi mặt nhật không còn, khi cõi lòng tê cứng ta sẽ không phải đau lòng vì ta được yêu mà không đền đáp được nữa. Như vậy giọt lệ thứ nhất là giọt lệ khóc cho những người yêu quí thi nhân. Giọt lệ thật vị tha và cao quí.
Giọt lệ thứ hai thi nhân khóc cho mình:
" Họ đã xa rồi khôn níu lại
Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa
Người đi một nửa hồn tôi mất
Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ"
Những người yêu quí ta đã xa , Hàn không níu lại, mặc dù tình thương họ giành cho Hàn và Hàn giành cho họ đều chưa đủ. Không níu lại nữa vì níu lại sẽ làm những người ấy đau khổ khôn nguôi khi chứng kiến Hàn đang từng ngày tan rữa vì bệnh tật. Nhưng họ đi rồi, lại để lại trong lòng nhà thơ nỗi trống trải đến tận cùng, đến mất mát: " Người đi một nửa hồn tôi mất, một nửa hồn tôi bỗng dại khờ". Giọt lệ khóc cho mình cũng thanh cao không kém những giọt lệ khóc cho người. Nó đầy đớn đau, thi nhân tự nguyện nhận hết về mình những đau đớn đó để cõi thế bớt lệ rơi.
Giọt lệ thứ ba là giọt lệ của tạo hoá khóc cho những số phận đau khổ như Hàn:
" Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?
Ai đem tôi bỏ dưới trời sâu
Sao bông phượng nở trong màu huyết,
Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu?"
Nhà thơ lai thảng thốt tự hỏi về sự tồn tại của mình: " Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?" Và băn khoăn không biết " Ai đem tôi bỏ dưới trời sâu"? để đến lúc này nõi đau nhân thế tràn ngập cả không gian, cả không gian như ứa máu " Sao bông phượng nở như màu huyết" . Có biết bao nhân tài đã phải chịu những số kiếp thật cay đắng. Một lần nữa triét lí của Nguyễn Du lại văng vẳng bên tai ta :
" Nỗi hơn kim cổ trời khôn hỏi
Cái án phong lưu khách tự mang"
Và cả đất trời cùng nhỏ lệ thương cho những kiếp người tài hoa bạc mệnh đó:
" Sao bông phương nở trong màu huyết
Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu"
Những giọt lệ này đẹp như những giọt châu. Ở đây Hàn Mạc Tử tự thương mình cũng gióng như Nguyễn Du tự thương mình hơn 200 năm về trước
" Chẳng biết 300 năm lẻ nữa
Người đời ai khóc Tố Như chăng?"
Bài thơ có 3 khổ thơ như ba giọt lệ ở cỗi đời. Cả ba giọt lệ đó đều rất đẹp, rất cao quí. Đọc " Những giọt lệ" của Hàn Mạc Tử , người đọc ai cũng sẽ chạnh lòng thương cho một aiđó, thương cho mộtđiều gìđóở cõi thế gian này. Nói như lời đề từ trong truyện ngắn " Nước mắt " của Nam Cao: " Người ta chỉ xấu xa hư hỏng trướcđôi mắt ráo hoảnh của phườngích kỉ. Và nước mắt là miếng kính biến hình vũ trụ". Bài thơ chính vì lẽđó mà có giá trị nhân văn vô cùng sâu sắc.
Lê Thị Hồng @ 19:24 05/05/2011
Số lượt xem: 3555
- Nhà thơ Hữu Loan và mối tình Hoa Sim tím (30/03/11)
- Bên kia sông Đuống- lung linh một miền sáng (30/03/11)
- Một mạch nguồn khác của thơ Nguyễn Khuyến (28/03/11)
- Bóng hình của mẹ trong thơ Xuân Quỳnh (28/03/11)
- Thúc Sinh, người giải phóng Kiều khỏi bóng ma Đạm Tiên (28/03/11)
Các ý kiến mới nhất