Khi khởi thảo những dòng đầu tiên cho bài viết này, tôi đã suy nghĩ rất nhiều đến cuộc vận động xây dựng Trường học thân thiện, học sinh tích cực mà toàn ngành ta đã ra sức thực hiện mấy năm qua với nhiều kết quả đáng khích lệ. Nói đến trường học thân thiện chúng ta hiểu rằng chúng ta cần xây dựng môi trường giáo dục với những mối quan hệ thân thiện tích cực giữa thầy với thầy, thầy với và trò với trò….Trong đó, công tác của giáo viên chủ nhiệm là công tác mang tính phức tạp, nhiều chiều, đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải là người đầu tiên nhận thức rõ vai trò, nhiệm vụ của mình và xây dựng được mạng lưới các mối quan hệ thân thiện tích cực ấy.

Bản thân tôi là người đã qua nhiều năm trực tiếp làm công tác chủ nhiệm, được học hỏi rất nhiều ở các đồng chí lãnh đạo, các đồng nghiệp đi trước và đặc biệt là được gần gũi các em học sinh, tôi đã tích lũy cho mình một số kinh nghiệm cũng như xác định cho mình những yêu cầu cần có khi là một giáo viên chủ nhiệm.

Cụ thể: 

Để làm tốt công tác chủ nhiệm, người giáo viên chủ nhiệm cần xác đinh nhiệm vụ quan trọng hàng đầu vàc chính yếu là xây dựng mối quan hệ thân thiện với học trò của mình. Xây dựng được mối quan hệ này nghĩa là chúng ta xây dựng được nhiều mối quan hệ khác. Đây là việc không hề đơn giản, dễ dàng. Chúng ta cần xác định học sinh thời nay (ở lứa tuổi học sinh THPT), đặc biệt là các em ở những vùng đô thị nói chung được nuôi dưỡng chăm sóc trong điều kiện khá tốt, chu đáo, điều kiện sống mọi mặt nói chung đầy đủ. Các em năng động, hiểu biết, mạnh dạn trong các hoạt động tập thể và  hoạt động xã hội. Chính sự trưởng thành này của các em là một mặt tích cực, đáng khen ngợi nhưng đồng thời cũng là vấn đề mà các bậc cha mẹ, thầy cô giáo nói riêng, xã hội nói chung có những lo ngại nhất định bởi lẽ sự trưởng thành, ham học hỏi, hiểu biết đó không chỉ đối với những điều tích cực mà cả với những mặt tiêu cực, những điều quá sớm đối với lứa tuổi các em. Tâm sinh lý các em có những điều thuộc về đặc trưng riêng của lứa tuổi, khác xa với thế hệ ông bà, cha mẹ ngày trước. Vậy nên sự nắm bắt, chia sẻ giúp đỡ, cảm hoá các em không phải là dễ dàng, thậm chí nếu chúng ta không khéo léo, tế nhị trong ứng xử thì còn gây hậu quả ngược lại. Vì vậy, xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa thày và trò là điều hết sức cần thiết, là chìa khoá mở cửa đi tới những thành công trong hiệu quả giáo dục về mọi mặt: chất lượng đạo đức, văn hoá...

Vậy làm thế nào để thực hiện được điều đó?

Theo tôi, trước tiên, người giáo viên phải tự hoàn thiện mình, gương mẫu trước học trò trong mọi ứng xử, hành vi, trang phục, lời nói… Bởi lẽ học sinh sẽ chỉ có tình cảm, nói và làm theo, nghe theo những thày cô giáo mà các em thấy là thực sự mẫu mực, là tấm gương cho các em noi theo. Nghĩa là người thầy phải chinh phục các em bằng chính những điều thuộc về tự nhiên của bản thân mình. Tuy nhiên, một điều đặt ra từ thực tế là không phải giáo viên nào khi được phân công làm chủ nhiệm cũng có sức thu hút, thuyết phục đối với học sinh. Để khắc phục điều này, ngoài sự mẫu mực, mô phạm về hành vi, đạo đức thì có một điều hết sức quan trọng để thu hút học sinh, mỗi người thầy cần phải đầu tư lớn về chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm. Tất cả chúng ta đã qua tuổi học trò, chúng ta đều biết, đối với học sinh  thầy không tài ngoài tai tất cả. Học sinh không chỉ có sự kính trọng mà còn đặc biệt có niềm tin, khâm phục người thầy chuyên môn cao,  nhạy bén, sắc sảo và ứng xử sư phạm hợp lý. Cho nên luôn học hỏi và tích cực tự hoàn thiện mình là điều đặt ra tất yếu đối với người làm giáo viên chủ nhiệm. Học sinh ngày nay được làm quen và sử dụng thông thạo các máy móc, kĩ thuật hiện đại, tiếp xúc với nhiều tri thức mới, nếu người thầy không tự cập nhật thường xuyên thì chắc chắn sẽ lạc lõng với học trò. Tôi được biết có nhiều phụ huynh đồng ý cho con dùng điện thoại để dễ dàng quản lí và ngày nào cũng kiểm tra điện thoại của con nhưng thực chất không hề kiểm tra được gì vì điện thoại đã chuyển sang sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh, cho nên khi thấy có nhiều cuộc gọi của một thuê bao là my darling thì vẫn yên tâm với câu trả lời của con mình rằng đó là biệt hiệu của một người bạn!

Song người giáo viên chinh phục học trò bằng trí tuệ và sự mẫu mực mô phạm chưa đủ, vì có nhiều học trò không quan tâm đến điều đó. Chúng ta biết rằng có nhiều học trò có thế giới riêng và những người bạn của mình mà người lớn nếu không tìm hiểu thì không thể nào biết và ngờ được. Cho nên để rút ngắn dần khoảng cách giữa thày và trò thì công việc thứ hai người thày cần phải thực hiện đó là xây dựng chương trình công táccủa mình đối với từng học sinh trong lớp học nói riêng và cả tập thể nói chung. Cụ thể là:

- Phải tìm hiểu đối tượng học sinh. Sự tìm hiểu này phải có một quá trình cả về thời gian trong một môi trường tập thể (trường hoặc lớp). Người giáo viên phải biết nắm bắt tình hình chung của tập thể đó là gì, tìm ra những mặt mạnh và yếu xác định vai trò trách nhiệm của mình. Từ đó tìm hiểu đến từng cá nhân cụ thể, đặc biệt là những em có cá tính đặc biệt, những hoàn cảnh éo le, phức tạp. Việc tìm hiểu này chính là quá trình thu nhận, chọn lọc thông tin về các em qua gia đình, bạn bè, người thân, đặc biệt là biết xử lý thông tin, biết phân tích vấn đề. Ví dụ như sự hình thành tính cách, đặc điểm con người học sinh là do đâu để có những điều chỉnh, uốn nắn, khuyến khích, động viên nhất định. Điều quan trọng nhất qua quá trình tìm hiểu này là người giáo viên nghe được chính tâm sự, tiếng nói của học sinh khi đối thoại trực tiếp với em đó. Đây đã là thành công thứ nhất của giáo viên khi xây dựng mối quan hệ thân thiện với học sinh trong lớp chủ nhiệm.

          - Từ việc tìm hiểu, nắm bắt thông tin, tâm tư nguyện vọng của các em, người giáo viên đề ra những giải pháp thích hợp với những tình huống hoàn cảnh cụ thể để giúp đỡ học sinh của mình, động viên, khuyến khích các em kịp thời. Làm được việc này đòi hỏi người giáo viên luôn theo sát học sinh, không chán nản, buồn bực mà phải có niềm tin ở các em để các em dần hiểu và tin theo mình. Đặc biệt là nên gây dựng những môí quan hệ tốt với những người thân tốt của các em, hoặc những người mà các em tin tưởng, quý mến, có ảnh hưởng đến đời sống của các em. Điều này đồng nghĩa với việc người thầy phải biết kết hợp sự giáo dục của mình với gia đình và xã hội. (Như trên đã nói nếu xây dựng được mối quan hệ thân thiện với học sinh, đồng nghĩa với việc người giáo viên xây dựng được rất nhiều mối quan hệ khác trong nhà trường). Nghĩa là người giáo viên chủ nhiệm không chỉ có một tấm lòng gắn bó, hết lòng vì học sinh, mà cần có kĩ năng giao tiếp, ứng xử, xây dựng được mối quan hệ gần gũi với các thầy cô giáo bộ môn, với hội Cha mẹ học sinh và các tổ chức có liên quan đến trường lớp, tham khảo, lắng nghe tiếng nói từ nhiều phía. Thông qua các mối quan hệ và hoạt động, giúp đỡ các em tự tin, cởi mở, tin tưởng ở thày cô giáo, chia sẻ với chúng ta mọi điều, nghĩa là chúng ta đã thu hút được các em trong quỹ đạo hoạt động giáo dục của mình.

          Để làm được những điều đó, có một nguyên tắc mà người chủ nghiệm luôn phải nhớ đó là công bằng và tôn trọng học sinh mọi nơi, mọi lúc trong bất kì tình huông nào. Đây chính là điều các em đòi hỏi tuyệt đối và là nền tảng lớn nhất để xây dựng mối quan hệ giữa thày và trò ngày càng thân thiện gắn bó. 

Với những kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm của mình cũng là đồng thời đưa ra những yêu cầu cần có đối với người giáo viên khi làm công tác chủ nhiệm. Công việc nào cũng vậy, đòi hỏi người làm việc có Tâm mà còn có Tài. Đó là những tiêu chí để tất cả các nhà sư phạm cũng hướng tới. Với người giáo viên chủ nhiệm, công tác thu hút, cảm hoá, giáo dục học sinh là một nghệ thuật. Tôi vẫn luôn tâm niệm một điều như đã đặt tiêu đề cho bài viết này đó là Giáo viên chủ nhiệm -  người góp phần hoàn thiện nhân cách học sinh. Nói như vậy để thấy vai trò và trách nhiệm của người giáo viên là rất vinh quang và nặng nề, đặc biệt đối với lứa tuổi học sinh THPT, thể lực, trí tuệ đang phát triển, nhân cách đang dần hoàn thiện, những định hướng, giáo dục của giáo viên chủ nhiệm là hết sức ý nghĩa. Để góp phần làm tốt điều đó, tôi cũng xin đưa ra một vài ý kiến nhỏ xung quanh việc bồi dưỡng năng lực cho giáo viên chủ nhiệm và giải pháp giáo dục hoàn thiện nhân cách học sinh. Đó là:

- Các trường học cần tạo điều kiện cho giáo viên thường xuyên cập trau dồi chuyên môn, cập nhật kiến thức mọi mặt của đời sống xã hội, nắm bắt thông tin, tình hình về tuổi trẻ cả nước, về học sinh trên địa bàn…Nghĩa là có vốn kiến thức chuyên môn sâu và kiến thức xã hội phong phú, tiếp cận và thích ứng được với những cái mới của đời sống nói chung và lớp trẻ nói riêng.

- Để tăng cường hiểu biết, nghiệp vụ và đặc biệt là kĩ năng sư phạm, giáo viên chủ nhiệm nên chủ động, trực tiếp mở hoặc tham gia các diễn đàn trao đổi thảo luận về công tác giáo dục học sinh trong trường hoặc trên các phương tiện thông tin đại chúng. Làm thế nào để người làm chủ nhiệm luôn có tâm hồn trẻ trung, am hiểu tâm lí, gần gũi với học sinh, không bị lạc lõng, xa lạ với các em.

- Để giáo dục và hoàn thiện nhân cách học sinh, giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp và chủ đạo nhưng không phải là tất cả. Nên chăng, các cơ quan chức năng của ngành giáo dục cần có chương trình giải pháp hợp lí để chỉ đạo các trường thực hiện giảm tải kiến thức, đưa nội dung giáo dục kĩ năng sống vào giảng dạy, thực hiện các chương trình hoạt động ngoại khoá giáo dục kĩ năng sống  cho lớp trẻ, đặc biệt là gắn với các vấn đề nóng hiện nay như bạo lực học đường, bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị thành niên…giúp trẻ có hiểu biết và được rèn luyện về kĩ năng sống và ứng xử. Từ đó góp phần định hướng lí tưởng, nhận thức về vai trò trách nhiệm của mình với bản thân, gia đình và cộng đồng.

Để kết thúc bài viết này, tôi xin được kể ngắn gọn câu chuyện về một bà mẹ đi tìm gặp nhà thông thái để hỏi vì sao bà luôn thưong yêu, chăm sóc đứa con riêng của chồng mà cậu bé đó lại luôn luôn cự tuyệt làm bà nản lòng, Nhà thông thái đã yêu cầu bà nhổ cho ông ba chiếc lông trên đầu một con sư tử thì ông sẽ nói cho bà bí quyết, Người phụ nữ đó đã kiên trì, nhẫn nại làm quen, thu phục con sư tử và chăm sóc nuôi nấng nó cho đến khi nó để yên cho bà gãi đầu, âu yếm và bà đã nhổ được chiếc lông đúng như yêu cầu của nhà thông thái. Đến lúc này nhà thông thái đã mỉm cười nói rằng: Con sư tử hung dữ mà con còn thu phục được, huống gì là một cậu bé. Bí quyết là ở chính tấm lòng yêu thương của con đối với nó.

Liên hệ câu chuyện trên đến công tác của chúng ta, chúng ta là những nhà sư phạm, để xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa thày và trò trong trường học hay làm bất cứ công tác nào để giáo dục học sinh nếu chúng ta có niềm tin, có tình yêu thương, tôi tin nhất định chúng ta sẽ thành công.
(Nguồn: PKT ĐG CLGD)

Nhắn tin cho tác giả

Số lượt thích: 0 người