Ba mươi năm đời ta có Ðảng
Hôm nay ôn lại quãng đường dài...
Ngọt bùi nhớ lúc đắng cay

Ra sông nhớ suối, có ngày nhớ đêm
Mùa xuân đó, con chim én mới
Rộn đồng chiêm, chấp chới trời xanh
Ðời ta gương vỡ lại lành
Cây khô cây lại đâm cành nở hoa

*

Thủa nô lệ, thân ta nước mất
Cảnh cơ hàn, trời đất tối tăm
Một đời đau suốt trăm năm
Chim treo trên lửa, cá nằm dưới dao!

Giặc cướp hết, non cao biển rộng
Cướp cả tên nòi giống tổ tiên
Lưỡi gươm cắt đất ngăn miền
Núi sông một khúc ruột liền chia ba.

Lũ bán nước lột da dân nước
Tan mồ cha cũng rước voi giày
Máu đà nhúng đỏ bàn tay
Biết chi đau đớn cỏ cây đồng bào!

Ôi nhớ những năm nào thuở trước
Xóm làng ta xơ xác héo hon
Nửa đêm thuế thúc trống dồn
Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy.

Cha trốn ra Hòn Gai cuốc mỏ
Anh chạy vào Ðất Ðỏ làm phu
Bán thân đổi mấy đồng xu
Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng!

Con đói lả ôm lưng mẹ khóc
Mẹ đợ con đấu thóc cầm hơi
Kiếp người cơm vãi cơm rơi
Biết đâu nẻo đất phương trời mà đi!

*
Lần đêm bước đến khi hừng sáng
Mặt trời kia! Cờ Ðảng giương cao!
Ðảng ta, con của phong trào
Mẹ nghèo mang nặng khổ đau khôn cầm,

Như đứa trẻ sinh nằm trên cỏ
Không quê hương, sương gió tơi bời
Ðảng ta sinh ở trên đời
Một hòn máu đỏ nên Người hôm nay.

Ðảng ta đó, trăm tay nghìn mắt
Ðảng ta đây, xương sắt da đồng.
Ðảng ta, muôn vạn công nông
Ðảng ta, muôn vạn tấm lòng niềm tin.

Ðảng ta Mác- Lê-nin vĩ đại
Lại hồi sinh, trả lại cho ta
Trời cao, đất rộng bao la
Bát cơm, tấm áo, hương hoa, hồn nguời.

Từ ấy đã ba mươi năm chẵn
Cuộc đời ta theo Ðảng tiến lên
Ðường xa bao nỗi truân chuyên
Ngọn đèn đêm gió, con thuyền biển khơi

Ðèn vẫn tỏ, thuyền bơi tới trước
Ðảng ta đưa dân nước ta đi...
Con đường cách mạng trường kỳ
Ba mươi năm ấy, bước đi vững vàng.

Trống Xô-viết Nghệ An vang động
Bắc Trung Nam tràn sóng đấu tranh
Hầm than, xưởng máy, lều gianh
Ðứng lên tự cứu mà giành ấm no !

Ðứng lên cứu tự do, độc lập
Ðứng lên giành ruộng đất, áo cơm !
Ðứng lên, thân cỏ, thân rơm
Búa liềm không sợ súng gươm bạo tàn !

Máu có chảy, xương tan thịt nát
Bớ công nông ! Tiếng hát càng cao
Năm năm chìm nổi ba đào
Phong trào tạm lắng, phong trào lại lên...
*
Chống phát-xít cường quyền hiếu chiến
Khắp năm châu, trận tuyến Bình dân
Trùng trùng cách mạng ra quân
Phất cao cờ đỏ, công nhân dẫn đầu

Còi máy gọi bến tàu hầm mỏ
Hòn Gai kêu Ðất Ðỏ đấu tranh
Áo nâu liền với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

Ðòi cơm áo, đòi quyền dân chủ
Ðường càng đi đội ngũ càng đông
Suối ngàn đã chảy thành ssông
Ðố ai tát cạn được dòng nước xuôi !

Càng tức nước, càng xui bờ vỡ
Lòng dân ta như lửa thêm dầu
Lưỡi lê, mũi súng, nhà tù
Càng đau, càng khổ, càng thù, càng căm.

Nước đà mất tám mươi năm
Ðã Tây lại Nhật, đứng nằm sao yên ?
Thân một cổ hai xiềng nô lệ
Phải vùng lên mà bẻ cho tan

Diệt bầy Tây Nhật Việt gian
Việt Nam độc lập hoàn toàn tự do !
Lời Ðảng gọi vang to khắp nước
Núi sông nghe chân bước trước sau :

Bắc Sơn phất ngọn cờ đầu
Nam Kỳ khởi nghĩa bắc cầu tiến lên
Máu dù chảy hai miền thấm đỏ
Nghìn đầu rơi xuống cỏ, không lui !

Núi càng rung, biển càng sôi
Thép nung càng luyện, càng tôi, càng bền
*
Rừng Việt Bắc, Thái Nguyên chống địch
Bước chân đoàn du kích càng hăng
Quân càng đông, sức càng tăng
Biên cương nổi lửa, Cao Bằng xuất binh

Nổ súng trận, Việt Minh truyền lệnh
Giải phóng quân tràn đỉnh non cao
Việt Minh như thác ào ào
Chiến khu kháng Nhật, cao trào nhân dân

Ðã nghe súng Hồng quân oanh liệt
Chân trời xa như sét đêm thâu...
Ðức hàng, Nhật cũng cúi đầu
Bốn phương châu Á, châu Âu vẫy vùng

Ðồng cỏ héo đã bùng lửa cháy
Nước non ơi, hết thảy vùng lên !
Bắc Trung Nam khắp ba miền
Toàn dân khởi nghĩa ! Chính quyền về tay !

Lời Ðảng gọi, một ngày sấm nổ
Biển người dâng ngập phố, ngập đồng
Mùa thu Cách mạng thành công
Mùa thu đây, hỡi cờ hồng vàng sao !

*

Ôi hai tiếng đồng bào, Tổ quốc
Ðến hôm nay mới thuộc về ta
Trăm năm mất nước mất nhà
Hôm nay mới cất lời ca tiếng cười

Ta đã đứng nên ngưòi độc lập
Cao bằng người, nào thấp thua ai ?
Tay ta, tay búa, tay cày
Tay gươm, tay bút, dựng xây nước mình.

Ðời đang buổi bình minh hửng đỏ
Tây lại vào cắn cổ, cắn chân
Chém cha cái lũ thực dân
Ðã leo đằng cẳng lại lân đằng đầu !

Một bước nhịn, bước sau cố nhịn
Giặc càng hung, còn nín được sao ?

*
Hỡi quốc dân ! Hỡi đồng bào !
Có gươm, có súng, có dao hãy dùng

Quyết kháng chién đến cùng cứu nước !
Toàn dân trông phía trước tiến lên !
Nửa đêm vang tiếng lệnh truyền
Phố giăng chiến luỹ, đường xuyên chiến hào

Hồn Nước dựng thành cao muôn trượng
Tay Ðảng rèn lực lượng muôn dân
Chín năm kháng chiến thánh thần
Gậy tầm vông đánh tan quân bạo tàn !

Một dân tộc hai bàn tay trắng
Ðồng tâm là chiến thắng thành công
Dân ta gan dạ anh hùng:
Trẻ làm đuốc sống, già xông lửa đồn

Chân toạc máu, chân dồn đuổi giặc
Tay chém thù, tay sắc như guơm !
Củ khoai, củ sắn thay cơm
Khoai bùi trong dạ, sắn thơm trong lòng

Hớp ngụm nước suối trong đỡ khát
Trông trời cao mà mát tâm can !
Chín năm nắng núi mưa ngàn
Nắng mưa có Ðảng, cơ hàn có nhau

Nhớ những lúc hầm sâu địch hậu
Nhớ những đêm theo dấu đường dây
Giặc lùng, giặc quét, giặc vây
Có dân, có Ðảng đêm ngày vẫn vui,

Làng kháng chiến không lui một bước
Nhổ sạch đồn cho nước ta yên 
Chín năm làm một Ðiện Biên
Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng !

Ôi Tổ quốc, vinh quang Tổ quốc !
Ngàn muôn năm dân tộc ta ơi
Việt Nam anh dũng sáng ngời
Ánh gươm độc lập giữa trời soi chung

Hỡi ai kiếp bần cùng nô lệ
Hãy đứng lên mà bẻ xiềng gông ! 
Tự do đã nở hoa hồng
Trong dòng máu đỏ, trên đồng Việt Nam ...

*
Ðường hạnh phúc gian nan lắm khúc
Ðời đấu tranh không lúc dừng chân
Ðã rằng vì Nước vì Dân
Nước Dân còn khổ thì thân sướng gì ?

Ðường giải phóng mới đi một nửa
Nửa Mình còn trong lửa nước sôi
Một thân không thể chia đôi
Lửa gươm không thể cắt rời núi sông

Gươm nào chém được dòng Bến Hải ?
Lửa nào thiêu được dải Trường Sơn ?
Căm hờn lại giục căm hờn
Máu kêu trả máu, đầu van trả đầu !

Miền Nam đi trước về sau
Bước đường cách mạng dài lâu đã từng
Ðước đã mọc thành rừng gỗ cứng
Gió càng lay càng dựng Thành Đồng

Trăm sông về một biển Ðông
Bắc Nam lại sẽ về trong một nhà !
*
Ðường thống nhất chân ta bước gấp
Miền Bắc ta xây đắp nhanh tay
Năm năm mới bấy nhiêu ngày
Mà trông trời đất đổi thay đã nhiều...

Dân có ruộng. dập dìu hợp tác
Lúa mượt đồng, ấm áp làng quê
Chiêm mùa, cờ đỏ ven đê
Sớm trưa tiếng trống đi về trong thôn

Màu áo mới nâu non nắng chói
Mái trường tươi roi rói ngói son

                                          Đã nghe nước chảy lên non

Ðã nghe đất chuyển thành con sông dài
Ðã nghe gió ngày mai thổi lại

Ðã nghe hồn thời đại bay cao...
Núi rừng có điện thay sao
Nông thôn có máy làm trâu cho người 
Ðời hết kẻ sống lười ăn bám

Ðời của ai dũng cảm hy sinh
Những người lao động quang vinh
Chúng ta làm chủ đời mình từ đây...
Nghìn năm giấc mộng đêm ngày
Ba mươi năm Ðảng, hôm nay có mình.
*
Ba mươi tuổi Ðảng sinh, phấn đấu
Ðã bao lần đổ máu con yêu !
Ðường đi mấy núi, mấy đèo
Núi bao nhiêu ngọn, bấy nhiêu anh hùng !

Sống cùng Ðảng, chết không rời Ðảng
Tấm lòng son chói sáng nghìn thu
Mặt trời có lúc mây mù
Trái tim kia vẫn đỏ bầu máu tươi !

Người đang sống nhớ người đã khuất
Nhớ những anh chị mất trên đường
Tù lao, máy chém, chiến trường
Dẫu tan nát thịt, còn vương vấn hồn :

Chết nằm xuống, còn hôn cờ Ðảng
Chết còn trao súng đạn, quên đau
Chết còn trút áo cho nhau
Miếng cơm dành để người sau ấm lòng.

Hỡi những trái tim không thể chết
Chúng tôi đi theo vết các anh
Những hồn Trần Phú vô danh
Sóng xanh biển cả, cây xanh núi ngàn...

Con chim biết nhớ đàn nhớ tổ
Ta nhớ ngưòi đau khổ nuôi ta :
Ơn người như mẹ như cha :
Lòng dân yêu Ðảng như là yêu con !

Nghèo rau cháo, từng lon gạo bữa
Dành cho ta chút sữa cầm hơi
Dù khi tắt lửa tối trời
Vững lòng quyết sống, không rời Ðảng ta
Dù khi giặc khảo giặc tra
Cắn răng thà chết, không xa Ðảng mình !

Ta nhớ nghĩa nhớ tình bốn biển
Anh em ta yêu mến gần xa
Máu Hồng quân, máu Trung Hoa
Cũng là máu đổ cho ta đất này.

Một ngày nhớ bao ngày xưa ấy
Ba mươi năm biết mấy buồn vui !
Ðắng cay nay mới ngọt bùi
Ðường đi muôn dặm đã ngời mai sau...

Ngọn cờ đỏ trên đầu phấp phới
Bác Hồ đưa ta tới trời xa
Ba mươi năm bước đường qua
Ðời ta có Bác xông pha dẫn đường

Người đi trước, nghìn sương muôn tuyết
Dắt dìu dân, nước Việt Nam ta
Bạc phơ mái tóc người Cha
Ba mươi năm Ðảng nở hoa tặng Người.

 (Trong Thơ Tố Hữu - Nhà Xuất bản Giáo dục Giải phóng 1974)